• Hoe werkt de lever?
• Wat is een leverontsteking?
• Wat is een virus?
• Hoeveel soorten hepatitis-virussen bestaan er?
Werking van de lever
De lever is een groot en belangrijk orgaan. Bij een volwassen persoon is de lever zo groot als een voetbal en weegt ongeveer 1,5 kg. Deze sponzige, roodbruine klier in de buik bevindt zich net onder het middenrif, rechtsboven in de buik achter de ribben. Zonder lever kan een mens niet leven. De lever heeft immers verschillende belangrijke functies. De voornaamste taken zijn: de stofwisseling, het samenstellen van de bloedvloeistof en het zuiveren van bloed. De lever is eigenlijk te vergelijken met een kleine chemische fabriek. Hij produceert gal, maakt bloedeiwitten, slaat koolhydraten uit ons voedsel op, vormt glycogeen uit melkzuur dat uit onze spieren komt, helpt giffen af te scheiden, slaat ijzer op en produceert warmte zodat we een goede lichaamstemperatuur hebben. Het is dan ook niet voor niets één van de grootste organen die we in ons lichaam hebben.
Er zijn verschillende leverziekten. De lever kan ziek worden door: aangeboren afwijkingen, stofwisselingsziekten, virussen, bacteriën, medicijnen, alcohol, verwondingen of tumoren. Als de lever niet goed functioneert, ontstaan er storingen in de stofwisseling. Eén van de meest bekende verschijnselen bij een niet goed werkende lever is geelzucht. Hierbij treedt een kleurverandering van de huid, ogen, ontlasting en urine op. Wanneer er iets mis is met de lever, kan hij in veel gevallen zichzelf herstellen. Maar als de ziekte of verwonding te ernstig is, lukt dat niet meer. Omdat de lever zo belangrijk is, heeft dat grote gevolgen voor de gehele stofwisseling van ons lichaam.
> Top
Wat is een leverontsteking – Hepatitis
Hepatitis is een ontsteking van de lever. Een ontsteking van de lever kan gevaarlijk zijn, omdat de lever zeer veel functies heeft. Een hepatitis kan ontstaan door een virusinfectie, blootstelling aan bepaalde chemische stoffen, gebruik van bepaalde soorten medicijnen (toxische hepatitis), door een auto-immuun fenomeen of overmatig alcoholgebruik (alcoholhepatitis). Als de leverontsteking ontstaat door een virusinfectie, wordt dit virale hepatitis genoemd. De bekendste vormen, hepatitis A en B, worden door virussen veroorzaakt. Een virale hepatitis is steeds besmettelijk.
Symptomen van hepatitis zijn afhankelijk van de ernst van de ontsteking. Moeheid, geen eetlust en donker gekleurde urine komen vaak voor. De lever kan vergroot raken en je kunt geelzucht krijgen. Hepatitis kan acuut of chronisch zijn. De acute vorm neemt na ongeveer twee maanden af, maar kan in zeldzame gevallen binnen enkele weken tot de dood leiden. Chronische hepatitis kan uiteindelijk leiden tot cirrose.
> Top
Wat is een virus?
Virussen zijn ziekteverwekkende micro-organismen bij mens, dier, plant en bacterie. Hun afmetingen bedragen 5 tot 250 miljoenste deel van een millimeter. Het is het kleinste organisme en kan alleen met een elektronenmicroscoop worden waargenomen. Virussen zijn strikte parasieten omdat zij voor hun vermenigvuldiging levende cellen nodig hebben.
Virussen bestaan uit stukjes kernzuren, erfelijk materiaal, omgeven door een eiwitmantel. Ze worden naar hun erfelijke materaal ingedeeld in DNA – en RNA-virussen en naar hun gastheer in bacteriofagen, fagen van schimmels, virussen van plant en dier.
Virussen bezitten een aantal eigenschappen waardoor zij verschillen van andere micro-organismen. Zij zijn uitermate goed bestand tegen ongunstige omstandigheden. Zo kan het virus van de mozaïekziekte jarenlang in gedroogde tabak zijn levenskracht behouden. De weerstand tegen vochtige hitte is echter voor de meeste virussen niet bijzonder groot. De sterkste virussen verdragen een temperatuur tot ongeveer 90 graden celsius, terwijl verschillende soorten bacteriën temperaturen tot over de 100 graden Celsius kunnen verdragen. De merkwaardigste eigenschap van deze micro-organismen is het feit dat men virussen over het algemeen niet kan kweken op voedingsbodems zoals bacteriën. Alleen in levende cellen van zijn gastheer kan het virus blijkbaar leven.
> Top
Hoeveel soorten hepatitis-virussen bestaan er?
• Hepatitis A
• Hepatitis B
• Hepatitis C
• Hepatitis D – E – F
• Hepatitis G
Hepatitis A (infectieuze hepatitis)
is een acute vorm van hepatitis die niet overgaat in een chronische vorm. Het hepatitis A virus werd in 1973 geïdentificeerd. HAV is vooral actief in gebieden waar de hygiëne niet optimaal is. Besmette mensen scheiden het virus massaal met de ontlasting uit. Het virus wordt oraal overgedragen (zogenaamde faeco-orale overdracht), vooral langs besmet water en ongekookt voedsel. Elk jaar worden 1,4 miljoen nieuwe gevallen van acute hepatitis A geregistreerd. Het virus heeft het in de eerste plaats op kinderen gemunt, maar negentig procent van de besmette kinderen beneden twee jaar ondervindt er nauwelijks last van. Ondertussen zijn ze wel besmettelijk, vaak zonder dat iemand het in de gaten heeft. Van de besmette volwassenen kampt tot negentig procent met een gezwollen lever, geelzucht en andere symptomen van een acute hepatitis. Twee tot zes weken na infectie breekt de ziekte uit. Symptomen zijn misselijkheid, braken, spierpijn, koorts, icterus. Je voelt je moe, hebt geen zin in eten, soms kun je geelzucht hebben. De vergrote lever veroorzaakt buikpijn. Rust, aangepaste voeding (weinig vet), geen alcohol, beperking van hepatotoxische geneesmiddelen en hygiëne respecteren, zijn de voornaamste therapeutische raadgevingen om te genezen. Na zes tot acht weken zijn de ergste symptomen verdwenen.
Na de acute fase kan men nog maandenlang doodmoe blijven. Door de goede hygiëne komen mensen in de ontwikkelde landen niet meer zo vaak als kind in contact met het hepatitis A virus. Mensen in de westerse landen komen thans vaak in contact met het hepatitis A virus op latere leeftijd, door buitenlandse reizen, via besmette voeding in bepaalde restaurants met slechte hygiëne of via hun kinderen of kleinkinderen die de besmetting opliepen in kinderverblijven. Als men op latere leeftijd in contact komt met het virus zal de ziekte echter wel ernstiger zijn en op oudere leeftijd kan hepatitis A, zelfs in 2% van de besmettingen, dodelijk zijn. In Europa zien we een daling van het aantal besmettingen met hepatitis A. In België is 30 % van de populatie ouder dan 35 jaar drager van hepa A antistoffen. 2,4 % mensen maakt een hepatitis A door. Door hyperimmune gammaglobulines in te spuiten is men gedurende enkele maanden beschermd. Vaccinatie is echter zeer doeltreffend en snel werkend en het effect blijft vermoedelijk levenslang bestaan.
> Soorten hepatitis-virussen
Hepatitis B (serumhepatitis)
lijkt op hepatitis A, maar geeft meer klachten. Hepatitis B is een zeer besmettelijke soa (seksueel overdraagbare aandoening). Het is een virus dat zich thuis voelt in lichaamssappen als speeksel, oogvocht, sperma en vaginaal vocht. Besmetting verloopt voornamelijk via seksueel verkeer, maar ook via lichaamsvochten (speeksel), contact met bloed of bloedproducten (o.a. via injectienaalden), vertikaal van moeder op foetus, horizontaal nl familiaal d.m.v. wondjes, speeksel, …. Belangrijkste oorzaak blijft echter onveilige seks, gebruik daarom altijd een condoom om besmetting te voorkomen.
Het virus dringt de lever binnen en veroorzaakt daar een ontsteking. Na besmetting merk je in eerste instantie niks. De incubatietijd is twee tot zes maanden. Het duurt dan ook twee tot zes maanden voordat je de eerste klachten krijgt. Als je al klachten krijgt. Want 2 op de 3 mensen die besmet zijn merken er niks van. Symptomen zijn vermoeidheid, lusteloosheid, gewrichtspijn, buikpijn, misselijkheid en koorts. Bij ruim negen van de tien mensen verdwijnt het virus vanzelf uit het lichaam. Een kleine minderheid van de mensen die besmet raken, raken het virus dus niet kwijt. Zij worden drager van het virus. Omdat de infectie niet verdwijnt, veroorzaakt het een leverontsteking die vervelende klachten oplevert. De werking van je lever kan achteruit gaan en je hebt verhoogde kans op levercirrose en kanker. In uitzonderlijke gevallen gaat deze chronische leverontsteking na jaren zomaar vanzelf over. Mondiaal zijn er 300 miljoen chronische dragers. In Afrika en Zuid-Oost Azië zijn 5 à 20 % chronische dragers, in Westerse landen bedraagt dit 0,1 à 1 %. In België heeft ca 8 % van de populatie hepatitis B doorgemaakt en 0.45 % van de populatie zijn chronische dragers. Inenting met het vaccin tegen hepatitis B biedt enkele jaren bescherming.
> Soorten hepatitis-virussen
Hepatitis C
is de meest voorkomende virale leverinfectie in de ontwikkelde landen. Dit type wordt verspreid door contact met besmet bloed en kan jaren in het lichaam aanwezig zijn zonder klachten te veroorzaken. Hepatitis C leidt tot chronische hepatitis en wordt gezien als een ernstige bedreiging van de volksgezondheid. Gelukkig komt besmetting door bloed of bloedproducten (bij een bloedtransfusie) in België bijna niet meer voor. In het buitenland is dit echter nog een reëel gevaar. Hepatitis C wordt veel gezien bij spuitende drugsgebruikers, maar ook commerciële tatoeages zijn een belangrijke oorzaak van infecties. Er is nog geen vaccin tegen hepatitis C, maar men zoekt er volop naar.
> Soorten hepatitis-virussen
Hepatitis D – E en F
Naast hepatitis A, B en C, is er ook wel eens sprake van hepatitis D, E en F. Het hepatitis D of deltavirus is een ‘satellietvirus’ van het hepatitis B virus. Alleen wie met HBV is besmet, kan ook HDV krijgen, met het risico op een wat ernstiger en actiever verloop van de infectie. Het hepatitis E virus, dat vooral in tropische gebieden voorkomt, lijkt sterk op het hepatitis A virus. Net als HAV veroorzaakt het acute ontsteking, maar leidt het niet tot chronisch dragerschap. Het E-virus is wel gevaarlijk bij zwangere vrouwen. Het hepatitis F virus is maar één keer gesignaleerd en werd sindsdien door geen enkele onderzoeker meer waargenomen.
> Soorten hepatitis-virussen
Hepatitis G
tenslotte, blijkt het niet echt op de lever gemunt te hebben en is dus geen zuiver hepatitisvirus, het heeft wel invloed op het verloop van aids.
> Soorten hepatitis-virussen
> Top
